Airco condenswater, goot en afvoer: zo maak je het verschil als installateur

DIN-rails zijn zo vanzelfsprekend in elke schakelkast dat we er amper bij stilstaan. Toch bepaalt de keuze tussen typen, breedtes en montageprofielen of een installatie nu én over tien jaar nog soepel werkt. Componenten van verschillende merken passen er moeiteloos op, uitbreidingen zijn eenvoudig, en service is sneller. Maar dat werkt alleen als je vooraf de juiste keuzes maakt. Een mooi moment om het standaardwerk eens van dichtbij te bekijken.

Wat is een DIN-rail eigenlijk? 

De naam komt uit Duitsland. DIN staat voor Deutsches Institut für Normung, de Duitse zusterorganisatie van NEN. Het oorspronkelijke concept werd al in 1928 ontwikkeld bij energiebedrijf RWE om schakelapparatuur sneller en uitwisselbaarder te kunnen monteren. In de jaren vijftig groeide dat idee uit tot een Europese norm, die vandaag bekend staat als EN 60715 (internationaal IEC 60715). 

Het idee erachter is simpel maar krachtig. Doordat de afmetingen van het profiel én van de componenten daarop wereldwijd gelijk zijn, kun je automaten van merk A, aardlekschakelaars van merk B en relais van merk C op dezelfde rail naast elkaar plaatsen. Voor installateurs betekent dat keuzevrijheid en snellere service. Een automaat die uitvalt vervang je in seconden, ongeacht het oorspronkelijke merk. 

Belangrijk om te weten: de rail zelf voert geen stroom. Hij is uitsluitend bedoeld voor mechanische bevestiging. In bepaalde configuraties kan hij wel dienen als aardverbinding voor componentbehuizingen, maar daarover later meer. 

De gangbare types en hun toepassing 

In de praktijk kom je vooral deze profielen tegen. 

De TS35, ook wel TH35 of Top Hat-rail genoemd, is het werkpaard. 35 mm breed, het profiel dat je in vrijwel elke groepenkast, verdeelinrichting en industriële schakelkast aantreft. Geschikt voor automaten, aardlekschakelaars, relais, klemmen en de meeste modulaire componenten. Als iemand zegt "de DIN-rail", bedoelt hij negen van de tien keer de TS35. 

De TS15 is de kleinere variant. 15 mm breed, gebruikt voor compacte componenten en signaleringsklemmetjes in besturingskasten. Niet geschikt voor automaten en aardlekschakelaars, die zijn bijna allemaal voor TS35 gemaakt. 

Daarnaast bestaan er asymmetrische profielen zoals de G-rail (G32) en C-rail voor specifieke industriële klemmen. Je komt ze vooral tegen in machinebouw en procesindustrie. Voor reguliere installatietechniek heb je ze zelden nodig, maar het is goed om te weten dat ze bestaan zodra je een industriële kast openmaakt en iets anders ziet dan TS35. 

Maten en afmetingen: wat moet je weten 

De TS35 is altijd 35 mm breed, dat is het kenmerk. Maar daarbinnen heb je nog keuzes te maken. 

De profielhoogte is 7,5 mm of 15 mm. Voor lichte toepassingen volstaat de lage variant. Voor zware kasten met veel componenten, kabelbelasting van onderaf, of trillingsgevoelige omgevingen kies je 15 mm. Die hogere variant is mechanisch fors steviger en buigt minder snel door. 

De materiaaldikte loopt van ongeveer 1 mm voor lichte varianten tot 1,5 mm voor robuuste industriële uitvoeringen. Bij krappe woninggroepenkasten met een handvol automaten zit je met 1 mm prima. In een industriële schakelkast met vijftig of meer componenten naast elkaar kies je voor de dikkere uitvoering. 

Dan de modulemaat. Hier is een puntje waar veel verwarring over bestaat. De officiële norm DIN 43880 specificeert de modulebreedte van componenten als 17,5 mm. Maar in de praktijk en in vrijwel alle Nederlandse catalogi wordt dezelfde maat aangeduid als 18 mm, omdat dat de externe behuizingsmaat is inclusief de gebruikelijke speling tussen componenten. Een enkelpolige automaat is 1 module, een aardlekautomaat vaak 2 modules, een grotere aardlekschakelaar 3 of 4. Reken bij het ontwerpen van een groepenkast altijd in modules, niet in millimeters. Dan kloppen je tellingen, ongeacht of je 17,5 mm of 18 mm als referentie aanhoudt. 

Standaardlengtes zijn 1 of 2 meter, en op maat zagen gaat eenvoudig met een ijzerzaag. Ontbraam de zaagsnede netjes, anders krijg je later problemen met componenten die niet helemaal vlak schuiven. 

Materiaal: staal, aluminium of RVS 

Verzinkt staal is de standaardkeuze. Goedkoop, stevig genoeg voor verreweg de meeste toepassingen, en bestand tegen normale binnenklimaten in een schakelkast. 

Aluminium kies je als gewicht een rol speelt. In modulaire schakelkasten op een wand met beperkte draagkracht, of als je veel rails verwerkt in een mobiele toepassing. Aluminium is lichter, maar ook zachter. Te strak aandraaien en het profiel vervormt. 

Roestvast staal (RVS 304 of bij voorkeur 316) is de keuze in kustomgevingen, zwembadtechniek, voedingsmiddelenindustrie, of waar agressieve dampen voorkomen. Verzinkt staal heeft het op die plekken binnen een paar jaar opgegeven. RVS is fors duurder, maar in deze omgevingen verdient het zich snel terug op vervangingskosten. 

Draagvermogen en mechanische belasting 

Hoeveel kan een DIN-rail dragen? Het antwoord hangt af van drie dingen: het profiel zelf, de afstand tussen de bevestigingspunten, en de aard van de belasting. 

Een TS35 met materiaaldikte van 1,5 mm, bevestigd om de 20 cm, kan zonder problemen 15 tot 20 kilo aan componenten en bekabeling dragen. Een TS35 van 1 mm op 50 cm afstand bevestigd, daar zit veel minder in. Trillingen, schokken bij transport, en kabelbelasting van onderaf maken het verschil tussen een rail die strak blijft zitten en eentje die op termijn doorzakt. 

De praktijkregel: bevestig om de 20 tot 30 cm voor reguliere groepenkasten, dichter bij elkaar als je zware componenten plaatst of trillingen verwacht. Bij industriële kasten in transport- of machinetoepassingen zit je vaak op 15 cm tussenafstand. Kijk altijd in het datasheet van de fabrikant naar het opgegeven draagvermogen. 

Montage en bevestiging in de schakelkast 

Een DIN-rail goed bevestigen is eenvoudig werk, maar er zijn een paar dingen waar je op moet letten. 

Gebruik schroeven die passen bij de montageplaat. M5 of M6 voor verzinkte staalprofielen, met een onderlegring om puntbelasting te voorkomen. Trek aan tot het profiel vlak ligt, niet harder. Te strak en je verbuigt het profiel of vervormt de gaten, te slap en de rail trilt los. 

Aarding van de rail zelf is een onderwerp waar online veel halve informatie over rondzweeft. De korte versie: een DIN-rail is in principe geen geleider die actief stroom voert, dus de rail zelf hoeft niet aangesloten te worden op de aardrail. Maar zodra je componenten met metalen behuizingen plaatst die volgens NEN 1010 een PE-verbinding nodig hebben, en de fabrikant aangeeft dat die verbinding via het profiel mag lopen, dan moet de DIN-rail elektrisch verbonden zijn met de aardrail. Lees het datasheet van de specifieke component, daar staat het. 

Eindsteunen aan beide kanten van de rail voorkomen dat componenten kunnen schuiven. Bij trillingen of bij rails die niet helemaal vol zitten zijn ze geen luxe, maar standaard. Eindplaten op klemmenstroken hebben dezelfde functie en zijn vaak ook nodig om vingerveiligheid (IP20) te garanderen. 

Klemmen, scheidingsplaten en accessoires 

Op een DIN-rail komen vrijwel altijd kroonsteenklemmen of klemmenstroken. Daarmee verbind je bedrading op een snelle, herkenbare en demonteerbare manier. Standaard schroefklemmen zijn gangbaar, maar veerklemmen (push-in) winnen snel terrein omdat ze sneller te bedraden zijn en geen nacontrole op aanhaalmoment vragen. 

Scheidingsplaten tussen klemmenblokken zorgen voor visuele groepering en, belangrijker, voor extra elektrische scheiding tussen circuits. Vooral handig bij installaties waar je verschillende spanningsniveaus naast elkaar hebt, bijvoorbeeld 230 V en 24 V besturing. 

Afdekkingen op klemmen zijn niet altijd verplicht, maar wel slim. Bij toegankelijke kasten of klemmen op ooghoogte voorkom je daarmee dat iemand er per ongeluk tegenaan komt. Voor IP20-vingerveiligheid zijn ze in veel gevallen wel een vereiste. 

Labels en etiketten op klemmen lijken een kleinigheid, maar ze maken het verschil bij service. Een collega die jouw werk over 5 jaar moet uitbreiden, is dankbaar als de bedrading zonder doormeten te volgen is.

Veelvoorkomende fouten in de praktijk 

Een paar fouten zien we steeds terugkomen. 

De rail te krap gezaagd. Klinkt onbenullig, maar componenten klikken niet goed vast als er een paar millimeter speling ontbreekt aan de zijkanten. Eindsteunen schuiven dan niet meer voorbij het laatste component. 

De verkeerde profielhoogte gekozen. 7,5 mm waar 15 mm nodig was. In een groepenkast voor een appartement geen probleem, maar in een industriële kast zie je het profiel binnen het jaar doorbuigen onder het kabelgewicht. 

De aarding van componenten over de DIN-rail vergeten, terwijl de fabrikant het wel voorschrijft. Komt vooral voor bij speciale componenten zoals frequentieregelaars en stuurrelais. Lees het datasheet, het hoort erbij. 

Bevestiging te ver uit elkaar. 50 cm is in de praktijk te ruim voor een goed gevulde kast. 20 tot 30 cm is de gulden middenweg, dichter bij elkaar als het zwaarder wordt. 

En tot slot: nadenken in millimeters in plaats van in modules. Reken altijd in module-eenheden, dan kloppen je tellingen en past je layout, ongeacht het merk dat je inzet. 

Bij Technische Unie vind je het volledige assortiment voor je schakelkasten. DIN-rails in alle gangbare lengtes, profielen en materialen. Klemmen, scheidingsplaten, eindsteunen en bevestigingsmateriaal, zowel voor lichte woningbouw als voor zware industriële toepassingen. Onze productspecialisten denken graag met je mee over de juiste keuze, of je nu één groepenkast bouwt of standaardiseert binnen je bedrijf. Snelle levering, ook op de bouwplaats, zodat jij je tijd kunt richten op het werk waar het écht om gaat: een installatie die strak in elkaar zit en jaren probleemloos blijft draaien.